Her dwyieithrwydd

7th July 2000 at 01:00
Yng Nghmru, mae'r her o ddatblygu llythrennedd plant yn cynnwys dysgu ac addysgu mewn dwy iaith. Mae hon yn her sylweddol, ac y mae llwyddiannau'r ysgolion Cymraeg a dwyieithog yn destun llawenydd i ni fel cenedl. Nod sylfaenol ysgolion dwyiethog ac ysgolion dynodedig Gymraeg mewn perthynas a datblygiad iaith yw sicrhau bod plant yn ennill hyfedredd cyfartal yn y ddwy iaith cyn gynted a phosibl yn ystod eu gyrfa ysgol, ac felly eu galluogi i chwarae eu rhan yn llawn mewn cymdeithas a gwlad ddwyieithog ac i ymelwa'n llawn ar fod yn meddu ar ddwy iaith. Er mwyn medru cyflawni hyn, mae angen i'r disgyblion ddatblygu medrau llythrennedd deuol.

Rhaid nodi nad yw medrau llythrennedd deuol yn dilyn yn naturiol o dderbyn addysg ddwyieithog. Maent yn fedrau penodol a all gefnogi datblygiad meddyliol a chreadigol plentyn, yn ogystal a'i dwf deallusol a'i ddealltwriaeth o bynciau a materion amrywiol. Mae'n ofynnol i ysgolion wneud ymdrech gynlluniedig i'w datblygu oddi mewn i sefyllfaoedd dwyieithogo bob math - ac mae'n hanfodol sicrhau nad gwanhau'r naill iaith na'r llall a wneir wrth weithredu yn y modd hwn.

Beth felly yw Llythrennedd Deuol? Yn syml, y gallu i fanteisio'n llawn ar hyfedredd mewn dwy iaith i ddibenion amrywiol. Yng Nghymru, sonnir am y Gymraeg a'r Saesneg, ond yr un yw'r medrau pa ddwy iaith bynnag yr ymwneir a hwy. Mae'r medrau'n cynnwys y canlynol:

* troi'n rhwydd o'r naill iaith i'r llall;

* trosi llafar cyflym o'r naill iaith i'r llall;

* darllen o wahanol ffynonellau yn y ddwy iaith a chymathu gwybodaeth ohonynt;

* cyflwyno ar lafar neu'n ysgrifenedig yn y naill iaith neu'r llall yn unol a gofynion y gynulleidfa;

* darllen darn mewn un iaith a chyflwyno crynodeb ohono ar lafar mewn iaith arall.

Gorau po gyntaf yr awn ati i gyfundrefnu gweithgarwch llythrennedd ysgolion a cholegau i gynnwys y medrau hyn - a dangos i'r byd yr hyblygrwydd meddwl a'r egni creadigol a berthyn i genedl ddwyiethog y Cymry.

Rhiannon Lloyd


Subscribe to get access to the content on this page.

If you are already a Tes/ Tes Scotland subscriber please log in with your username or email address to get full access to our back issues, CPD library and membership plus page.

Not a subscriber? Find out more about our subscription offers.
Subscribe now
Existing subscriber?
Enter subscription number

Comments

The guide by your side – ensuring you are always up to date with the latest in education.

Get Tes magazine online and delivered to your door. Stay up to date with the latest research, teacher innovation and insight, plus classroom tips and techniques with a Tes magazine subscription.
With a Tes magazine subscription you get exclusive access to our CPD library. Including our New Teachers’ special for NQTS, Ed Tech, How to Get a Job, Trip Planner, Ed Biz Special and all Tes back issues.

Subscribe now